Góp Ý Kiến Về “Dự thảo Hiến Pháp thứ bảy của Việt Nam 2009” – Nguyễn Kim Nhật


Lời Tòa Soạn Tạp Chí Người Dân: Việc soạn thảo hiến pháp hậu cộng sản là điều Người Dân mong mỏi từ lâu và ước mong các thân hữu/độc giả tham gia vào nhiều nỗ lực tương tự ở nhiều nơi. Riêng trên tờ điện báo X-cafe có đăng “Dự thảo Hiến Pháp thứ bảy của Việt Nam 2009”, của “nhân dân Việt Nam”. Trong khi chờ đợi kết quả và phẩm chất của giai đoạn hội họp để chuẩn y của nhóm này, Người Dân muốn phổ biến để mọi người có tư liệu tự nghiên cứu hay đóng góp vào những thảo luận hiến pháp hậu cộng sản. (Website X-cafe: http://hienphapvietnam.org/index.php/tanhienphap).

 

 

HIẾN PHÁP THỨ BẢY

 
 

Nguyễn Kim Nhật

 

CHƯƠNG 1: TUYÊN NGÔN NHÂN QUYỀN CHO VIệT NAM

 

Đầu tiên, cái tựa không ổn. Trong hiến pháp không thể có tuyên ngôn. Có lẽ nên ghi là quyền lợi và nghĩa vụ công dân (Việt Nam). Thứ nữa là thứ tự cần sắp xếp lại: điều quan trọng đưa lên trên, điều thứ yếu xếp xuống dưới.

Do đó, tôi tạm thời mạn phép bàn theo cái thứ tự mà tôi thiển nghĩ là nên có, và cũng chỉ bàn về những điều gì cần:

 

ĐIỀU 2: Bảo vệ nhân phẩm

Phần 2: Đây là Điều vô cùng tiến bộ. Cả hai hiến pháp cộng sản và cộng hòa đều có. Tuy nhiên không chế độ nào thi hành. Nên phần quốc hội tương lai phải nêu ra đường lối minh bạch để nó thành hiện thực.

 

ĐIỀU 10: Tài sản và bất động sản…

Ghi chú: mb (điều nào có kèm hai chữ này đều có nghĩa không có gì phải bàn)

 

ĐIỀU 3: Quyền tự do và bầu cử

Có lẽ nên lùi tuổi cử tri cũng như nghĩa vụ quân sự đến 21 tuổi thay vì 18 cho thực sự đạt tới mức trưởng thành cả về thể chất lẫn tinh thần.

 

ĐIỀU 4: Bình đẳng trước pháp luật (mb)

ĐIỀU 11: Quyền được kiện tụng (mb)

ĐIvU 1: Tự do ngôn luận

Phần 2 dư thừa, khi Phần 1 đã xác định “mọi người đều có quyền tự do ngôn luận” thì đã gồm cả các tôn giáo, vả lại đã tự do ngôn luận thì không thể “giới hạn phạm vi hoạt động của họ tại các nơi thờ phụng được định trước”. Vì họ có thể lập đài phát thanh, phát hình, viết sách, viết báo,…

Phần 3 không cần nêu trong hiến pháp; đã là chuyện của quốc hội thì để quốc hội định.

Phần 4 quá đáng: Hành pháp sao lại “không được thành lập truyền thông đại chúng”. Tôi thiết tưởng rất nhiều nhà nước trên thế giới có những cơ quan truyền thông đại chúng của chính họ. VOA, RFA là thí dụ.

 

ĐIỀU 6: Tự do học hỏi

Phần 1: “Toàn bộ nền giáo dục do chính phủ quốc gia quản trị” là điều khó hiểu. Hai chữ quản trị cần phải định nghĩa rành mạch bằng không sẽ đồng nghĩa với việc chỉ có trường công lập mà không có tư thục, chỉ có một chương trình học duy nhất mà không có chuyện khai phóng.

Phần 4: “Không học sinh nào được thiên vị hoặc bị có thành kiến vì đức tin tôn giáo hoặc khuynh hướng chính trị.” Hai chữ học sinh có lẽ là học đường viết lầm chăng? Ngay cả là học đường thì cũng không phải là điều cần đưa vào Hiến Pháp. Đây là chuyện của quốc hội.

 

ĐIỀU 7: Tự do hội họp

Phần 1: Có giới hạn số người, nơi chốn không?

Phần 4: “Các cuộc biểu tình chính trị ôn hòa đều được tự do tổ chức, nhưng phải xin phép chính quyền địa phương trước 7 ngày và được cho phép 3 ngày trước khi xảy ra.” Đã phải xin phép thì nên bỏ hai chữ “tự do”.

Phần 3: “Các cuộc biểu tình tôn giáo tại nơi công cộng đều bị tuyệt đối nghiêm cấm.” Tại sao lại phân biệt đối xử. Tông giáo cũng là công dân, chính trị cũng là công dân. Biểu tình là một hình thức biểu lộ sự bất đồng quan trọng. Ví như nhà nước bất công với tông giáo, lại không cho họ bày tỏ thái độ, nguyện vọng sao? Vả làm sao phân biệt được giữa tôn giáo với chính trị?

ĐIỀU 9: Tự do lập hội đoàn (mb)

ĐIỀU 8: Tự do di chuyển (mb)

ĐIỀU 5: Tự do tín ngưỡng

Phần 2 : “Không ai từ 18 tuổi trở lên có thể bị ép buộc làm việc gì trái lương tâm họ.” Dư thừa, chuyện này đã dành cho tất cả mọi công dân rồi, không chỉ dành riêng cho mục tông giáo.

 

ĐIỀU 12: Hạn định của nhân quyền (mb)

Đến đây, tôi thấy nhiều Điều trong mục “tiền đề” liên quan đến nguyên tắc căn bản của hiến pháp, quyền lợi và trách vụ công dân nên mang vào chương này, và nhiều Điều cần bỏ bớt. Lại xin đề nghị việc sắp xếp các Điều theo mức độ quan trọng, nhiều câu văn cần điều chỉnh lại cho gọn gàng, rành mạch, trúng từ ngữ, trúng văn phạm,… là những điều đòi hỏi ở một văn bản chính trị, pháp luật.

 

*****

Ngoài ra, riêng tôi thấy dân ta luôn chỉ mong ước một đời sống hợp thiên nhiên, thanh đạm, an bình, pháp trị. Họ chỉ mong tay làm hàm nhai, cơm no áo ấm, không bị đóng góp phi lý. Họ không ỷ lại, không cầu ăn ngon mặc đẹp (thực ra chúng ta ngày nay đã thấy ăn ngon mặc đẹp đến như xã hội Mỹ cũng không hẳn thích thú gì).

Tôi lại cũng thấy rằng nước ta hiện nay ở vào một vị thế, một vị trí, một hoàn cảnh vô cùng đặc biệt. Có vẻ là vô cùng bất hạnh mà không chừng lại vô cùng may mắn, nếu xoay xở được.

Trước đây, ông ta cha chỉ có một việc quan trọng là tự đối phó (ngăn chặn) sự bành trướng của nước láng giềng khổng lồ Trung Quốc. Liên hệ quốc tế hầu như không có. Khi đó, chiến tranh lại chỉ là gươm đao dáo mác thêm chướng ngại thiên nhiên. Gan dạ nhiều, khổ công luyện tập, tinh thần cao thì có hi vọng châu chấu đá xe. Ngày nay, sau khi ông Liên Xô tan hàng, một trật tự thế giới mới, một văn minh mới đang hình thành. Chiều hướng toàn cầu hóa, hợp nhất nhân loại là tất yếu lịch sử. Tuy nhiên cho đến ngày đó, với phương tiện tân tiến, với khí giới nguyên tử, hiện nay, với tính ấu trĩ của Trung Quốc, thế giới rút lại còn hai thế lực: Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Việt Nam ở vào cái vị trí oái oăm, nên cả hai ông siêu cường đều muốn phải thần phục riêng họ. Ở cái tình trạng nuốt phải gân gà, quay đi vướng núi, trở lại vướng sông, có vẻ là nhà nước thì đi với Tàu nhưng phe đối nghịch và quốc dân thì mong đi với Mỹ. Cũng là cùng bất đẵc dĩ cả thôi.

Dân ngu khu đen như tôi, thì từ xưa đến giờ cứ mong làm sao các ông giỏi chính trị, giỏi luật pháp nghiên cứu một thể chế lâu dài, trường cửu, thiết lập cho Việt Nam một chế độ trung lập, mở cửa như Thụy Sĩ, như Hong Kong, chẳng theo bên nào, chẳng chống bên nào, tiếp đón mọi phía, chẳng có quốc phòng, cứ bỏ ngỏ. Ông này bắt nạt đã có ông khác can thiệp, bênh vực. Trước kia thì khó, nhưng ngày nay xem ra có nhiều hi vọng.

Như thế, mình chẳng tốn kém về bom đạn súng ống, chẳng đe dọa ai. Mà thực tế cũng chẳng có thế gì tự vệ nổi, nói gì đến đe dọa.

Nếu chỉ lo cuộc sống thanh đạm yên bình, thì có rất nhiều triển vọng thiên hạ cũng để mình yên. Một khi trở thành một nơi yên hàn, hòa hoãn, cuộc sống thoải mái, thanh đạm, nằm trên đường giao lưu của thế giới, đất lành chim đậu, nhiều nhân tài sẽ chọn làm nơi cư ngụ, phát triển trí tuệ, đất nước ta hi vọng sẽ thành một trung tâm tinh thần của thế giới.

Giấc mơ này chẳng chỉ của riêng tôi, mà là của cả cố học giả Nguyễn Hiến Lê cũng như nhiều tác giả Người Dân đã từng đề cập.

Thực thế, trong khi giải quyết cái thế toàn cầu tất yếu của hai ông đối thủ siêu cường, thì rất có thể họ chấp nhận cho mình không thiên về bên nào cả. Chứ còn tài nguyên, đất đai, nhân sự mình có đáng kể gì. Gấm vóc, rừng vàng biển bạc là mình tự phong đó thôi. Chưa kể là hiện nay tanh bành hết rồi.

Do đó, điều khoản trước tiên hiến pháp nước ta phải nêu lên là ước vọng toàn dân về chủ trương không liên kết, trung lập, mở cửa. Không tin, ta cứ làm một cuộc trưng cầu dân ý.

Thêm nữa, quyền tư hữu là một nguyên lý bất di dịch, không thể chối bỏ mà phải xác định trong Hiến Pháp.

Tiếp đó, một chế độ văn minh, nhân bản và thích hợp với hoàn cảnh đất nước và dân tộc chúng ta phải có hẳn một chương về vấn đề sắc tộc, rồi thì là những điều căn bản mà một số tác giả NgD đã có lần bàn đến: Mỗi công dân đều có bổn phận hoàn tất  nghĩa vụ sưu thuế, nghĩa vụ lương thực,và nghĩa vụ quân sự (an ninh quốc gia). Đối lại nhà nước có bổn phận đảm bảo cơm, áo, nơi cư trú, sức khoẻ, việc làm, việc học cho người dân.

Ngay hiến pháp cộng sản, cộng hòa cũng đề cập đến những chuyện này, nhưng chỉ cho có hình thúc. Trên thực tế cho đến nay vẫn chẳng có gì.

Thực ra, theo các tác giả gợi ý thì cũng chẳng có gì khó thực hiện (“Hòa Bình… Nghĩ Gì, Làm Gì?”, Nguyễn Mạnh Côn, Xuân Thu, trang 374-84; Mùa Thu Cuối Lối, Hoàng Hôn, tủ sách Người Dân, ấn bản 1994, trang 315-325, tái bản, VietBooks 2002, trang 317-330).

Vì ăn, thì bất qua mỗi tháng mươi ký gạo, ít grs muối. Mặc thì mỗi năm bốn bộ áo vải, thêm một cái áo trấn thủ suốt một đời người. Còn nhà ở thì việc tổ chức những khu tập thể cho người độc thân hay những khu gia cư cho các gia đình nghèo là điều chẳng khó khăn. Về vấn đề sức khoẻ, học hành bắt đầu tạm bằng mỗi xã có một y xá với một y tá, một nhà hộ sinh với một hộ sinh vườn và một trường học với một giáo viên tiểu học, lương bổng do xã đài thọ.

Riêng công ăn việc làm là điều vô cùng quan trọng. Ngoài các công việc của xí nghiệp tư, đó là những công việc của nhà nước, từ rất dễ dàng, ai cũng có thể làm được đến những công việc cần sự khéo léo. Việc dễ dàng cho bất cứ ai muốn làm việc mà không có khả năng, sẽ lãnh đồng lương tối thiểu đủ sống hơn mức kẻ lãnh cơm áo của quốc gia. Lương bổng các công việc khó khăn nhọc mệt sẽ tăng theo mức độ. Như thế hẳn ai cũng muốn có công ăn việc làm mà chẳng muốn ngồi không, giải quyết được nhiều vấn đề xã hội.  (còn tiếp)